Hóa lý tính của Alpha Hydroxy Acids (AHA) và Beta Hydroxy Acids (BHA)
Cả AHA và BHA đều là các acid carboxylic hữu cơ có khả năng tẩy tế bào chết hóa học bằng cách bẻ gãy các liên kết ion giữa các tế bào sừng (desmosomes) ở lớp ngoài cùng của da, kích thích quá trình bong sừng tự nhiên. Tuy nhiên, sự khác biệt trong cấu trúc phân tử dẫn đến cơ chế hoạt động hoàn toàn khác nhau:
1. Alpha Hydroxy Acids (AHA)
- Các dạng phổ biến: Glycolic Acid (từ mía - phân tử nhỏ nhất, thấm sâu nhất), Lactic Acid (từ sữa - dịu nhẹ, dưỡng ẩm tốt), Mandelic Acid (từ hạnh nhân đắng - phân tử lớn, phù hợp da nhạy cảm).
- Tính tan: Tan trong nước (Water-soluble).
- Cơ chế hoạt động: AHA hoạt động chủ yếu trên bề mặt biểu bì. Bằng cách giảm nồng độ ion Calci trong lớp sừng, AHA làm yếu các liên kết liên tế bào, thúc đẩy lớp tế bào sừng xỉn màu rụng đi. Ngoài ra, AHA tăng cường khả năng giữ ẩm tự nhiên nhờ kích thích sản sinh GAGs (Glycosaminoglycans) và Hyaluronic Acid trong da.
2. Beta Hydroxy Acids (BHA)
- Dạng phổ biến: Salicylic Acid (chiết xuất từ vỏ cây liễu).
- Tính tan: Tan trong dầu (Lipid-soluble).
- Cơ chế hoạt động: Nhờ tính tan trong dầu, BHA có thể vượt qua lớp bã nhờn bề mặt, thâm nhập sâu vào bên trong lỗ chân lông. Tại đây, BHA hòa tan dầu thừa, tẩy tế bào chết bít tắc cổ nang lông, kháng viêm và ức chế nhẹ tuyến bã nhờn.
| Tiêu chí | AHA (Glycolic/Lactic Acid) | BHA (Salicylic Acid) |
|---|---|---|
| Độ sâu tác động | Bề mặt biểu bì | Bề mặt + sâu trong cổ nang lông |
| Loại da phù hợp | Da khô, lão hóa, xỉn màu, tăng sắc tố | Da dầu, hỗn hợp thiên dầu, da mụn |
| Mục tiêu điều trị | Làm mịn da, mờ thâm, tăng sinh collagen | Trị mụn ẩn, mụn đầu đen, se khít lỗ chân lông |
| Độ pH hoạt động tốt | 3.0 – 4.0 | 3.0 – 3.5 |
Hướng dẫn chọn nồng độ và tần suất sử dụng
Đối với AHA:
- 2% - 5%: Phù hợp cho người mới bắt đầu hoặc da nhạy cảm. Giúp làm mịn bề mặt da nhẹ nhàng.
- 5% - 10%: Nồng độ lý tưởng để chống lão hóa, làm mờ thâm mụn và kích thích sản sinh collagen. Tần suất: 2-3 lần/tuần.
- Trực tiếp peel lâm sàng (>12%): Chỉ thực hiện dưới sự kiểm soát của bác sĩ/chuyên gia da liễu.
Đối với BHA:
- 0.5% - 1%: Phù hợp cho da nhạy cảm hoặc dùng hàng ngày để duy trì lỗ chân lông sạch sẽ.
- 2%: Nồng độ tiêu chuẩn để điều trị mụn ẩn và mụn đầu đen hiệu quả nhất. Tần suất: bắt đầu với 1-2 lần/tuần rồi tăng dần lên cách ngày.
Sự thật về hiện tượng kích ứng và Purging khi dùng Acid
Khi sử dụng AHA/BHA, da có thể gặp hiện tượng Purging (Đẩy mụn ẩn). Đây là phản ứng bình thường khi lỗ chân lông được làm sạch, đẩy các nốt mụn ẩn có sẵn lên bề mặt. Purging thường chỉ kéo dài từ 4–6 tuần (tương đương 1-2 chu kỳ da) và mụn chỉ mọc ở những vùng thường xuyên có mụn ẩn trước đó.
Nếu da mọc mụn đỏ rát ở những vùng chưa bao giờ có mụn, kèm theo ngứa, bong tróc diện rộng, đó là hiện tượng Breakout (Kích ứng/Dị ứng). Lúc này, cần ngưng sản phẩm ngay lập tức và tập trung phục hồi.
